Ἀπὸ τὶς Ἐπιστολὲς τοῦ Ὁσίου Μακαρίου τῆς Ὄπτινα «Περὶ κενοδοξίας καὶ ὑπερηφάνειας*»

ΜΟΥ γράφεις ὅτι, παρ’ ὅλη τὴ χαρὰ τῆς ἐπικοινωνίας σου μαζί μου, τὸ γράμμα μου σὲ γέμισε λύπη γιὰ πολλὲς μέρες.

Αὐτὴ ἡ λύπη, ἐξ ὁλοκλήρου δουλειὰ τοῦ πονηροῦ, ὀφείλεται κατὰ ἕνα μέρος στὴν πεποίθησή σου ὅτι εἶχες φτάσει πραγματικὰ σὲ μέτρα ἀρετῆς, ἐνῶ αὐτὸ δὲν συμβαίνει.

Καὶ τώρα, βλέποντας τὴν ἀποκρουστικὴ γύμνια σου, ἔχεις γίνει ράκος. Ἡ λύπη σου ἴσως νὰ φαίνεται σὲ μερικοὺς θετική, σὰν ἔνδειξη μετάνοιας, ἀλλὰ δὲν εἶναι.

Στὴν πραγματικότητα εἶναι μιὰ ἀπόδειξη ὅτι μέσα σου ζεῖ ὁ παλαιὸς ἄνθρωπος. Ὁ ἄνθρωπος πού, ἐνῶ ἔχει ἁμαρτήσει, δὲν ἀντέχει στὴ θέα τῆς πνευματικῆς του γύμνιας. Ἀλλὰ καλύτερα νὰ εἶναι κανεὶς γυμνός, παρὰ ντυμένος μὲ βρωμερὸ ροῦχο, ἔτσι δὲν εἶναι;

Ρωτᾶς γιὰ τὶς συγκεκριμένες ἐκδηλώσεις τῆς κενοδοξίας καὶ τῆς ὑπερηφάνειας, καὶ λὲς ὅτι δὲν μπορεῖς νὰ δεῖς καμιὰ κακία μέσα σου.

Αὐτὸ εἶναι πολὺ σημαντικό, ἀφοῦ ἡ τέλεια ἀδυναμία σου νὰ τὶς δεῖς ἀποδεικνύει ἀκριβῶς τὸ πόσο ἔχουν κυριαρχήσει μέσα σου. Ἔχουν κατορθώσει νὰ τυφλώσουν τὰ μάτια τῆς ψυχῆς σου.

Στὴν πνευματικὴ ζωή, κάθε τι ποὺ δὲν καταυγάζεται ἀπὸ τὸ λαμπρὸ φῶς τῆς ταπεινώσεως, πνίγεται ἀπὸ τὸ σκοτεινὸ καπνὸ τῆς ὑπερηφάνειας.

Ἡ κενοδοξία καὶ ἡ ὑπερηφάνεια ἔχουν στενὴ συγγένεια μεταξύ τους. Ἡ δεύτερη εἶναι θυγατέρα τῆς πρώτης. Τὸ τέλος τῆς κενοδοξίας εἶναι ἀρχὴ τῆς ὑπερηφάνειας.

Ἡ κενοδοξία μᾶς σπρώχνει νὰ ἐπιδεικνύουμε τὴν εὐσέβεια ἤ τὴν εὐφυΐα μας, καὶ νὰ δίνουμε μεγάλη σημασία στὴ γνώμη τῶν ἄλλων γιὰ μᾶς.

Μᾶς κάνει ν’ ἀγαποῦμε καὶ νὰ κυνηγοῦμε τὴ δόξα. Μᾶς ἐμπνέει τὴν ἐγωϊστικὴ ντροπή.

Ἡ ὑπερηφάνεια ἐκδηλώνεται κυρίως μὲ τὸ θυμὸ καὶ τὴ στενόχωρη ἀμηχανία, μὲ τὴν περιφρόνηση, τὴν κατάκριση καὶ τὴν ἐξουδένωση τῶν ἄλλων, μὲ τὸν ἐσωτερικὸ κομπασμὸ καὶ αὐτοέπαινο.

Ἡ ὑπερηφάνεια ἔριξε πολὺ χαμηλὰ μεγάλους ἄνδρες, ποὺ εἶχαν φτάσει σὲ πνευματικὰ ὕψη. Ὅλη ἡ ἀνθρώπινη κακοδαιμονία, ὅλα τὰ πάθη καὶ ὅλες οἱ ἐφάμαρτες πράξεις πηγάζουν ἀπὸ τὴν ὑπερηφάνεια. Ὅλα τὰ καλὰ προέρχονται ἀπὸ τὴν ταπείνωση.

Σταμάτα νὰ ξετρυπώνεις καινούργιους τρόπους καὶ μεθόδους προσευχῆς μέσ’ ἀπὸ τὴ Φιλοκαλία.

Πρόσεξε μὴν τυχὸν πέσεις σὲ καινούργιες παγίδες, ἀπὸ τὶς ὁποῖες θὰ εἶναι τώρα πιὸ δύσκολο νὰ ἐλευθερωθεῖς. Ἀγωνίσου γιὰ μεγαλύτερη ἁπλότητα καί, πάνω ἀπ’ ὅλα, ταπείνωση.

Πρῶτ’ ἀπ’ ὅλα νὰ ζητᾶς τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ μὴν ξεφύγεις ἀπὸ τὸ δρόμο τοῦ θελήματός Του. Ζήτα Του νὰ σοῦ δείξει τὸ σωστὸ δρόμο, μὲ τρόπους καὶ μέσα ποὺ μόνον Ἐκεῖνος γνωρίζει, καὶ νὰ σὲ βοηθήσει νὰ Τὸν ἀκολουθήσεις σταθερά.

(*) Στάρετς Μακαρίου τῆς Ὄπτινα, Πνευματικὲς Νουθεσίες (ἀπὸ τὶς ἐπιστολές του), ἔκδ. β΄,
Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Παρακλήτου, Ὠρωπὸς Ἀττικῆς 1991, σελ. 198-199.

Πηγή